Tra từ: 禪 - Từ điển Hán Nôm

Có 2 kết quả:

thiền • thiện

Âm Hán Việt: thiền, thiện
Tổng nét: 16
Bộ: kỳ 示 (+12 nét)
Lục thư: hình thanh & hội ý
Hình thái: ⿰⺭單
Nét bút: 丶フ丨丶丨フ一丨フ一丨フ一一一丨
Thương Hiệt: IFRRJ (戈火口口十)
Unicode: U+79AA
Độ thông dụng trong Hán ngữ cổ: cao
Độ thông dụng trong tiếng Trung hiện đại: cao

Âm đọc khác

Âm Quan thoại: chán ㄔㄢˊ, shàn ㄕㄢˋ, tán ㄊㄢˊ
Âm Nôm: thiền, xèng
Âm Nhật (onyomi): ゼン (zen), セン (sen)
Âm Nhật (kunyomi): しずか (shizuka), ゆず.る (yuzu.ru)
Âm Hàn: 선
Âm Quảng Đông: sim3, sim4, sin4, sin6

Tự hình 3

Dị thể 5

䄠儃墠嬗禅

Không hiện chữ?

Một số bài thơ có sử dụng

• Dạ bạc Lư giang văn cố nhân tại Đông Lâm tự dĩ thi ký chi - 夜泊廬江聞故人在東林寺以詩寄之 (Vương Xương Linh)
• Du Long Phúc tự - 遊龍福寺 (Trần Thiện Chánh)
• Đề Đại Khánh Sơn khắc tự - 題大慶山刻寺 (Ngô Thì Sĩ)
• Đề Thiên Thai sơn - 題天台山 (Ngô Thì Chí)
• Điệp luyến hoa - 蝶戀花 (Trương Nguyên Cán)
• Hạ nhật đề Ngộ Không thượng nhân viện - 夏日題悟空上人院 (Đỗ Tuân Hạc)
• Hiểu kinh Tiên Lữ tự - 曉經僊侶寺 (Phan Huy Ích)
• Ngẫu tác (Đường trung đoan toạ tịch vô nghiên) - 偶作（堂中端座寂無言） (Tuệ Trung thượng sĩ)
• Tiễn bắc sứ Trần Cương Trung - 餞北使陳剛中 (Đinh Củng Viên)
• Tống Cao Bằng đốc đồng - 送高平督同 (Ngô Thì Nhậm)

1/2

thiền

phồn thể

Từ điển phổ thông

1. lặng nghĩ suy xét
2. thiền

Từ điển trích dẫn

1. (Động) Quét đất mà tế. § Ngày xưa thiên tử đi tuần thú, phong núi Thái Sơn mà tế trời, quét núi nhỏ mà tế núi sông gọi là “phong thiện” 封禪.
2. (Động) § Xem “thiện vị” 禪位.
3. Một âm là “thiền”. (Danh) Lặng nghĩ suy xét. Gọi đủ là “thiền-na” 禪那 (tiếng Phạn "dhyāna"). ◎Như: Phép tu chuyên chú tâm vào một cảnh gọi là “thiền định” 禪定, môn tu theo phép thiền định thấy lòng tỏ tính thành Phật gọi là “thiền tông” 禪宗, lòng say mùi đạo gọi là “thiền duyệt” 禪悅.
4. (Danh) Phật pháp. § Đạo Phật lấy thanh tĩnh xét tỏ chân lí làm tôn chỉ nên gọi là “thiền”. ◇Thủy hử truyện 水滸傳: “Lão tăng tự mạn mạn địa giáo tha niệm kinh tụng chú, bạn đạo tham thiền” 老僧自慢慢地教他念經誦咒, 辦道參禪 (Đệ tứ thập hồi) Lão tăng đây sẽ dần dần dạy cho hắn biết đọc kinh tụng chú, học đạo tham thiền.

Từ điển Thiều Chửu

① Quét đất mà tế gọi là thiện. Ngày xưa thiên tử đi tuần thú, phong núi Thái Sơn mà tế trời, quét núi nhỏ mà tế núi sông gọi là phong thiện 封禪.
② Thay, trao. Thiên tử truyền ngôi cho người khác gọi là thiện vị 禪位, vì tuổi già mà truyền ngôi cho con gọi là nội thiện 內禪. Trang Tử 莊子: Ðế vương thù thiện, tam đại thù kế 帝王殊禪，三代殊繼 (Thu thuỷ 秋水) Ðế vương nhường ngôi khác nhau, ba đời nối ngôi khác nhau.
③ Một âm là thiền. Lặng nghĩ suy xét. Ðạo Phật lấy thanh tĩnh xét tỏ chân lí làm tôn chỉ nên gọi là thiền. Cũng gọi là thiền na 禪那 (dhiana). Phép tu chuyên chú tâm vào một cảnh gọi là thiền định 禪定, môn tu theo phép thiền định thấy lòng tỏ tính thành Phật gọi là thiền tông 禪宗, lòng say mùi đạo gọi là thiền duyệt 禪悅.

Từ điển Trần Văn Chánh

① Mặc niệm, tĩnh lặng, thiền: 坐禪 Ngồi mặc niệm, ngồi thiền;
② Thiền, Phật: Xem 禪堂. Xem 禪 [shàn].

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tiếng nhà Phật, phiên âm của tiếng Phạn ( Dhyana tức Thiền na ), chỉ sự yên lặng tuyệt đối, hoặc yên lặng và nghĩ ngợi. Chỉ đạo Phật, hoặc giáo lí nhà Phật. Cung oán ngâm khúc : » Liệu thân này với cơ thiền phải nao « — Một âm là Thiện. Xem Thiện.

Từ ghép 13

an thiền 安禪 • diện bích toạ thiền 面壁坐禪 • đại nam thiền uyển truyền đăng tập lục 大南禪苑傳燈集錄 • tham thiền 參禪 • thiền định 禪定 • thiền gia 禪家 • thiền môn 禪門 • thiền sư 禪師 • thiền tông 禪宗 • thiền trượng 禪杖 • thiền uyển tập anh 禪苑集英 • tiểu thiền 小禪 • toạ thiền 坐禪

thiện

phồn thể

Từ điển phổ thông

1. quét đất để tế
2. trao cho, truyền cho

Từ điển trích dẫn

Từ điển Thiều Chửu

Từ điển Trần Văn Chánh

① (Thiên tử) nhường ngôi, truyền ngôi (cho người khác): 禪位 Nhường ngôi;
② (văn) Quét đất để tế. Xem 禪 [chán].

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Truyền lại. Đưa lại — Xem Thiền.

Từ ghép 2

thiện nhượng 禪讓 • thiện vị 禪位